ENC’lerde kullanılan verilerin tüm ülkeler tarafından aynı standartlarda işlenebilmesi, ve tüm ECDIS’lerde aynı şekilde gösterilebilmesi için IHO (International Hydrographic Organisation) tarafından kuralları belirlenen veri standartları vardır. Bu standartlar her ne kadar harita üreticilerini (hidrografi kurumlarını) ilgilendirse de, biz denizciler de bazen bu “S” standartlarına denk gelebiliriz. Anlam karmaşalarını önlemek adına, S-57’den S-101’e kadar bu standartların ne anlama geldiğini kısaca inceleyeceğim.
S-57 Nedir?
S-57, ulusal hidrografi ofisleri arasında dijital hidrografik verilerin değişimi ve yayınlanması için kullanılan mevcut veri formatıdır.
Bu standartlar, hidrografi ofislerinin bir ENC’yi nasıl oluşturduklarını tanımlar ve tüm ENC’lerin güvenli seyir için gerekli olan harita bilgilerini içermesini sağlar.
S-52 ve S-63 gibi diğer veri standartlarıyla birlikte kullanıldığında, bu, tüm ENC verilerinin, denizde can güvenliğini desteklemek için tip onaylı bir ECDIS’te kullanıldığında güvenli ve doğru şekilde yorumlanmasını sağlar.
S-52 Nedir?
S-52, ECDIS üreticileri tarafından kullanılan ve ENC verilerinin ECDIS ekranında semboller, çizgi stilleri, renkler ve diğer görsel ögeler aracılığıyla nasıl görüntüleneceğini belirleyen bir standarttır. Bu standart ile denizciler tüm onaylı ECDIS modellerinde aynı sembolleri görürler.
S-58 Nedir?
S-58, kullanıcıya sunulmadan önce hidrografik ofisleri tarafından ENC’lerde gerçekleştirilmesi gereken doğrulama kontrollerini belirler. Bu kontroller, ECDIS’in hatalı çalışmasına neden olabilecek düzensizliklerin (örneğin, yanlış kesişen geometri veya karada çizilen derinlikler) bulunmadığından emin olmak için yapılan testleri içerir.
S-63 Nedir?
S-63, ENC’lerin şifrelenmesi için standart sağlar, böylece verilerin güvenli olduğunu ve resmi bir kaynaktan geldiğini garanti edilebilir. Bu standart, gizlilik, seçici erişim (kullanıcıların yalnızca lisans (permit) aldıkları hücreleri görüntülemelerine izin verme) ve kimlik doğrulama (verilerin onaylanmış kaynaklardan geldiğini garanti etme) konularını kapsar.
S-101 Nedir?
S-101 aynı S-57 gibi ENC ögelerinin gösterim standartlarını belirleyen bir standarttır ve hala geliştirme aşamasındadır.
Örneğin S-57 ile safety contour oluşturulurken gemi draftı manuel olarak girilir, harita derinliği okunarak bir UKC belirlenir. Ancak S-100 standardında anlık derinlik, gelgit, akıntı ve hava verileri ile daha aktif, daha dinamik bir UKC ile safety contour oluşturulması hedeflenmektedir.
S-101, S-102, S-104 ve S-111 standartları bir arada kullanılarak gelgit seviyeleri, yüzey akıntıları ve yüksek çözünürlüklü batimetrisiyi hesaba katan dinamik bir UKC elde edilecektir. Bu sayede daha emniyetli bir seyir elde edilerek, mevcut derinlik verileri daha aktif bir şekilde kullanılacaktır.
Dinamik verilerin anlık olarak alınması ve gemi-harita iletişiminin gelişmesi ile verimliliğin ve seyir emniyetinin artacağı öngörülmektedir.
S-100 ve S-101
S-100 tek bir harita formatını değil, bir “çatı” standartı belirmektedir. Bununla beraber S-101, direkt “ürün” olan ENC’yi ifade etmektedir. Dolayısıyla son kullanıcı olan biz denizciler, S-57’den sonra S-101 standartını kullanacağız diyebiliriz.
Aşağıdaki görselde S-100 standardında bir arada kullanılacak veriler gösterilmiştir:
ECDIS Performans Testi ve S-52
Bu standartlardan bahsettikten sonra, gemide karşımıza çıkan örneklerden birine bakalım: ECDIS Performans Testi.
Bu test ile ECDIS Chart-1 fonksiyonu açılarak harita üzerinde gösterilen ögeler IHO’nun yayınlamış olduğu döküman ile karşılaştırılır ve ENC’de gördüğümüz ögelerin son S-52 standartlarına uygun olup olmadığı kontrol edilir.
Bazen S-52 ile S-57 karıştırılmaktadır. S-57 kısaca “verinin kendisi”, S-52 ise “nasıl görüneceği”dir. Biz de her üç ayda bir performans testi yaparak verinin doğru görünüp görünmediğini test ederiz.
En son test dökümanı IHO tarafından 2017’de yayınlanmış olan aşağıdaki PDF’dir. İnternette 2019 yayınlanmış olarak gözüken farklı bir döküman daha vardır. Ancak IHO tarafından aldığım bilgiye göre kendileri 2017 tarihli dökümanı yayınlamıştır.