ECDIS’te kullanılan terimlerden biri olan SCAMIN (Scale Minimum), ENC’lerin (Electronic Navigational Chart) daha verimli kullanılması için bulunan bir özelliktir. Peki ne işe yarar?
Bildiğiniz üzere her haritanın bir ölçeği vardır, ki biz buna “compilation scale” diyoruz. Harita bu ölçekte hazırlanmıştır ve haritadaki objeler bu ölçekte konumlandırılmıştır. ECDIS’te haritayı zoom-in/out yapma imkanımız olduğundan ekranda harita ölçeğini değiştirebiliriz. Ancak bu ölçek değişirken ekrandaki harita sembolleri sabit kalacağından birbirlerinden uzaklaşırlar veya yakınlaşırlar. Örneğin haritayı yakınlaştırdığımızda (gösterim ölçeğini artırdığımızda) haritadaki objeler birbirinden doğal olarak uzaklaşır. Haritayı uzaklaştırdığımızda (gösterim ölçeğini azalttığımızda) objeler birbirine yakınlaşır ancak yok olmazlar.
İşte biz planlama veya seyir esnasında zaman zaman yakınlaştırıp zaman zaman uzaklaştırdığımızda bu objeler birbiri üstüne binebilir (overlap). Zaten bazen ECDIS’te “Overlap” uyarısını da alırız. Bu noktada SCAMIN fonksiyonu devreye girer. Harita ölçeği azalırken (uzaklaşırken) objelerin birbiri içine girmesini engeller. Eğer kağıt bir harita kullansaydık doğal olarak haritayı sabit bir ölçekte kullanacağımızdan SCAMIN ile, ya da harita sembollerinin değişimi ile ilgili bir sorunumuz olmayacaktı.
Bir nesneye atanan “SCAMIN” (Minimum Ölçek) değeri, o nesnenin ECDIS üzerinde görüneceği minimum görüntüleme ölçeğini tanımlar. Biz bu ölçeğin ötesine uzaklaştırırsak, nesne ekranda görünmez hale gelir.
SCAMIN üç noktada bize yardımcı olur:
- Daha küçük ölçeklerde harita sembollerini azaltarak karışmayı (screen clutter) engeller.
- Haritadaki nesneleri ölçeğe bağlı olarak önem sırasına koyar.
- ECDIS’in işlem yükünü azaltarak görüntüleme performansını artırır.
S-57 veri standardında, harita sembollerinin yoğunluğunu ve görünürlüğünü kontrol etmeyi sağlayan önemli bir özelliktir. Dinamik bir filtreleme yaprak her ölçekte yalnızca gerekli sembolleri göstererek kullanılabilirliği artırır.
Pratikte harita sembollerinin her ölçekte gözükmesi ne gibi sorunlara yol açabilir? Bunun en belirgin örneği haritayı fazla yakınlaştırdığımızda orada bulunan sığ bir derinliğin veya tehlikenin etrafının emniyetli olduğununu düşündürmesidir. Bu nedenle fazla yakınlaştırdığımızda ECDIS’te kalıcı olarak “over-scale” uyarısını görürüz. Bu kabaca “fazla yakından bakıyorsun, haritana güvenme” demektir.
Aşağıdaki görselde SCAMIN özelliği açık ve kapalı iken harita örneği verilmiştir.
SCAMIN ve harita ölçekleri hakkında daha detaylı bilgiler de verilebilir ancak bu kadar açıklama fonksiyonun ne işe yaradığını anlamak için yeterlidir.
Rota çizilirken SCAMIN’in kapalı tutularak, harita ölçeğinin orijinal ölçekte (compilation scale) kullanılması en emniyetli yol olacaktır. Sefer planlaması tamamlandıktan sonra SCAMIN açılarak seyir esnasında harita simgelerinin overlap olması ve önemli simgelerin gözden kaçması/haritanın karışması engellenebilir.